Bayramlar, toplumların aynasıdır. İnsan gündelik hayatında saklamayı başardığı birçok yönünü bayram günlerinde farkında olmadan açığa çıkarır. Merhameti, vefası, paylaşma duygusu, kırgınlıkları ve hatta Rabb’iyle kurduğu ilişki görünür hâle gelir. Bu yüzden bayram, takvimde işaretlenmiş birkaç özel günden ibaret değildir. Bayram, insanın kendisiyle yüzleştiği; kalbin, vicdanın ve hayatın yeniden tartıldığı bir muhasebe mevsimidir. Bugün belki de en çok şu soruyu sormamız gerekiyor: Bayramı gerçekten yaşayacak mıyız, yoksa tatil mi geçireceğiz? Kurban, yalnızca kesilen hayvanın adı değildir. Kelimenin özünde yaklaşmak vardır. İnsanın Allah’a yaklaşma niyetiyle ortaya koyduğu fedakârlığın, teslimiyetin ve sadakatin adıdır. Bu yüzden kurbanın özü et değil niyet; kan değil kulluk; gösteri değil yakınlaşma arzusudur. Kur’an’ın işaret ettiği hakikat açıktır: Allah’a ulaşan ne etlerdir ne kanlar; O’na ulaşan takvadır. Buradan kurbiyete ulaşılır. Kurbiyet; Allah’a yakın olma hâlidir. Ancak bu yakınlık mesafe ile açıklanamaz. Çünkü Allah’a yaklaşmak bir yere gitmek değil, yönünü düzeltmektir. İnsan bazen secdede, bazen bir ihtiyaç sahibinin elinden tutarken, bazen akrabalık bağlarını güçlendirirken, bazen de nefsinin arzularından vazgeçerken kurbiyete yaklaşır. Demek ki kurban sadece bir ibadet değil; insanın kendi içindeki fazlalıkları eksiltme, kalbini yeniden merkeze alma çağrısıdır. Ne var ki modern hayat birçok şeyi dönüştürdüğü gibi bayramları da dönüştürüyor. Bayram, çoğu zaman birkaç mesaj, birkaç resmî ziyaret, aceleyle yapılan telefon görüşmeleri ve sosyal medyada paylaşılan iyi dileklerden ibaret yaşanıyor. Hâlbuki bayramın ruhu kutlamak değil; durmak, düşünmek ve yeniden toparlanmaktır. Çünkü insan Rabb’inin huzuruna varmadan önce kendi vicdanının huzurunda durabilmelidir. Asıl mesele insanların bizi nasıl gördüğü değil; Allah’ın huzurunda nasıl bir hâl taşıdığımızdır. İnsan, Rabb’ine ne kadar yer veriyorsa; manevi kıymetini de o ölçüde inşa ediyordur. Çünkü insanın yöneldiği şey, onun gerçek merkezidir. Bayram sadece yeni elbise giymek değildir; kalbi de yenileyebilmektir. Sadece sofralar kurmak değildir; kırılmış gönülleri de onarabilmektir. Sadece ziyaret etmek değildir; kibri, kırgınlığı ve ihmali terk edebilmektir. Çünkü insan bazen en büyük yoksulluğu kalbinde yaşar. Evi kalabalıktır, sofrası bereketlidir, telefonu mesajlarla doludur; ama gönlü susuzdur. İşte bayramın asıl çağrısı, insanı yeniden vicdanına, merhametine ve kulluk şuuruna döndürmektir. Elbette kolay değildir. Nefsin alışkanlıklarını kırmak, hayatın gürültüsü içinde iç sese kulak verebilmek emek ister. Tekrar etmiş olacağım. Bayramı sadece güzel temennilere indirgemek zamanı ufalamaktan başka bir şey değildir. “Hayırlı bayramlar” sözünün gerçek anlam taşıması için, o hayrı hayatımıza taşıyacak bir iradenin de bulunması gerekir. Belki bugün en çok ihtiyaç duyduğumuz şey; gösterişli kutlamalardan önce samimi bir iç muhasebedir. Çünkü insan Rabb’ini unuttukça kendisini de kaybetmeye başlar. Kendisini kaybeden insanlar, sağlıklı bir toplum inşa edemez. Ve kendini yeniden bulmanın yolu, bazen bir bayram sabahı kalbin sessizliğinde saklıdır. Bayramın mübarek olması, yalnızca günün kutsiyetinden değil; o günü yaşayan yüreğin samimiyetinden gelir. Bayramın güzelliğii, Rabb’imz ve insanlara yakınlaşma vesile olmasındadır. Kutlu Olsun!