Benim için her eylül, tarifsiz bir heyecandır; eğitimde tek bir ferdin bile feda edilemeyeceği günler için tatlı bir telaş ve taze bir başlangıçtır. Sizi elli dört yıl öncesine götüreyim. Muş merkez depo tayininden sonra, öğretmen okulundan sınıf arkadaşım Recep Kerik ile birlikte Varto’nun Erdoğan köyüne ilkokul öğretmeni olarak atandık. Bu bizim için büyük şanstı elbette. Elimizde bir yatak balyası, iki bavulla ikindi vakti Varto’ya geldik. Muş’ta Erdoğan köyü hakkında kimseden bilgi alamamıştık. İlköğretim Müdürlüğüne gidemiyoruz. Daireler kapalı. Köyümüzün yeri, konumu ve şehre mesafesi en çok merak ettiğimiz şeyler arasındaydı. Hayret, Varto’da da sorduğumuz kimse bize köyümüz hakkında bilgi veremedi. Beyaz eşya satan bir esnafı işaret ettiler. Selam verip içeri girdik. Öyle samimi ki küçücük bu ilçede ummadığımız bir yakınlıkla karşılandık. Yüzümüze baktı, yer gösterdi. Bir çay söyledi. Bir amca sıcaklığı… Aslında yeni atanan diğer arkadaşların köylerinin herkes tarafından kolayca bilinmesi ve tarif edilmesi içimize bir kurt düşürmüştü. Zaten Varto bizim için yıkım demekti, ağıt demekti. Öğretmen okulundayken 1966’da yaşanan büyük Varto depremi için yazılıp söylenenler, yakılan ağıtlar hakkında bilgimiz vardı. Aradan geçen altı yıl şehri fiziki olarak düzeltmiş ama her ailenin yaşadığı kayıp ya da kayıplar bütün ağırlığıyla sürüyordu. Hal hatır değil, köydü bizim için asıl olan. Dükkân sahibi: “Arkadaşlar, burada kimse köyün adının Erdoğan olduğunu bilmez. Asıl adı Avriz’dir.” dedi ve köy hakkında kısa bilgiler aktardı. Daha sonra Avriz’in Kürtçe ‘sıra su’ anlamına geldiğini de öğrendim. Teşekkür edip dükkândan çıktık. Önümüze gelenlere Avriz’i sorduk. Erdoğan’ın aksine herkes Avriz’i tanıyordu. Ama aldığımız tepkilerin başında bize duyulan acıma hissi geliyordu. Hele bir Vartolu aynen: “Bebbooo! Vah vah!” olmuştu. Tarifler, açıklamalar sürdükçe merakımıza kuşku, hatta pişmanlı eklenmedi desem yalan olur. Ertesi gün sabah erkenden İlköğretim Müdürlüğünün yolunu tuttuk. Önce memur ve hizmetliyle, sonra da müdürümüz Tekin Bingöl ile tanıştık. Tayin evrakını teslim ettik, diğer resmi işlemlerden sonra ayrıldık ve Avriz’e gidiş çareleri aramaya koyulduk. Kime söylediysek, Allah var, bize ilgiyle davrandılar. Erdoğan, Varto’nun en uzak köyü… Hınıs, Bulanık ve Varto’nun tam ortasında… Elimizde yatak balyası olmasa bavullarımızla yaya yapıldak yollara düşeceğiz. Araba arayışımız bir midibüs kiralamamızla sona erdi. İlk maaş tam mıydı, eksik miydi bilmiyorum; 640 lira almıştık. Aracı 475 liraya kiraladık. Öğleye yakın bir zamanda yola koyulduk. Koskoca araç içinde şoförü dâhil üç kişiydik. Yetiştirildiğimiz inanç ve ideal, içimdeki kuşku ve pişmanlık adeta savaş hâlinde… Çok zor şartlarda yol alıyoruz. Şoförümüz zaman zaman yola inip keşif ve düzeltmeler yapıyor. Kumlukıyı’dan sonra yol, tam bir kağnı yolu. İkindi üzeri Murat Irmağı’nın köprüsünden öte geçemedik, yol bitti. Karaköy dağlarıyla çevrili üçgen biçiminde düzlük bir alan… Üç yerleşim alanı görülüyor. Şoförümüz de hangisinin Avriz olduğunu bilmiyordu. Adamcağız geç kalmadan dönecek. Eşyamızı indirdik. Recep ile baş başayız. O isyanlarda. Sigarası da tükendi. Şimdi çare üretme zamanı. Düzlüğün bize en yakın batı tarafında yer alan birkaç evlik bir mezraya gitmekten başka çare yok. Oraya gidip bir araç bulmak zorundayız. Recep: “Ben gitmem!” deyip işin içinden çıktı. Vakit kaybetmeden yürüdüm. Koca koca taşlar atlaya zıplaya yol aldım. Ve iskarpinlerimden birinin topuğu gitti. Öyle zor ki yürümek… Evlerin ötesinde dağın yamacında bir jip duruyor. Başı sarıklı, uzun sakallı, zayıf kuru yaşlı bir amca önündeki sekiz on ölçek kadar buğdayı eliyor. Selam verdim. Sonrası Kürtçe. Maksadımı zor anlattım. Beni o jip sahibine götürdü. Karşımda otuz beş yaşlarında biri, iki numaralı amcama benziyor. Kendimi tanıtıp maksadımı dile getirdim. Gayet güzel giyimli, konuşması düzgün ve iltifatkâr. İkramda bulunmak için ısrar etti ama arkadaşımızın yolda beklediğini, vakit kaybetmeden köye gitmemiz gerektiğini söyledim. Avriz’in sol tarafta, köşede yar alan köy olduğunu söyledi. Buradan tahminen bir saatlik yaya yolu vardı. Oğlu Muhammed Bakir’i çağırdı. Muhammed Bakir’in hâlinden tavrından edepli ve mütevazı bir genç olduğu belliydi. Küçük bir ücret karşılığı götürebileceğini, istersek para vermeyebileceğimizi söyledi. Anlaştık. İlk defa jipe biniyordum. Recep’e ulaşıp Avriz’in yolunu tuttuk. İfade etmiş olayım. Bu beyefendi o bölgenin en hatırlı şeyhi imiş. Daha sonra görüşmelerimiz ve sohbetlerimiz oldu.  Sanıyorum, yarım saat sonra köye, okulun önüne ulaştık. On, on beş kadar çocuk jipin etrafında toplandı. Bizden çok hayran hayran jipe bakıyorlar ve birbirleriyle hararetli hararetli bir şeyler anlatıyorlardı. Şunu fark ettim: jipin adı onlar için ‘makine’ idi. Eşyayı indirip Muhammed Bakir’i uğurladık. Orta yaşlarda başında sarığıyla köyün muhtarı geldi. Adı Doğan, konuşması gayet düzgün… Eşyalar okulun minicik lojmanına çocuklar tarafından taşındı. Muhtar çocuklara birtakım talimatlar verdi ve biraz sonra lavaş benzeri birkaç ekmekle bir tabağa doğranmış taze domates geldi. Sabahtan beri açtık ve yaşadıklarımız bizi yormuştu. Belki hayatımda yediğim en lezzetli yemeklerden biriydi. Muhtar birkaç açıklamada bulundu, yanımızdan ayrıldı. Köyde bakkal olmadığını öğrendik. Bizim de yanımızda yiyecek içecek namına bir şey yoktu. Yanımızdan ayrılmayan gençlerden Recep sigara istedi. Sigara yok, hemen tütün sarıp ikram ettiler. Gaz lambası getirildi. Recep isyanlarda demiştim. Bulunduğumuz şartlar içinde hem kendimi toparlamak hem de Recep’i teskin etmek… Aman Yarabbi! Hayatımda en zorlandığım vakitler o günler oldu. Müdür vekilliği üzerimdeydi. Okulların eğitim ve öğretime başlamasına iki hafta vardı. Okul ve lojmandaki en büyük eksiklik tuvaletti. Sonra da içme suyu tedariki. İçme suyumuz DSİ tarafından kısa süre sonra rakım olarak buradan daha yüksekte olan Krater Gölü Hamurpet’in gözlerinden sağlandı.  Yeni öğretim yılı için, hatırladığım kadarıyla on beşe yakın öğrencinin kaydını birinci sınıfa aldık. Okulda kız öğrenci göndermiyorlardı ve biz de kız öğrenci kaydı alamadık. O zaman bunun cezai yaptırımı vardı. Lakin ne hükmün ne de cezanın bir kıymeti, bir yaptırımı gücü vardı. Sonradan öğrencimiz olduğunu anladığımız, ilk geldiğimizde bizi yalnız bırakmayan on beş, on altı, on yedi yaşlarındaki delikanlılarla okulu eğitime hazırladık. İçlerinde evli olanı da vardı. Türk bayrağını büyük bir coşkuyla İstiklal Marşı eşliğinde göndere çekip 1972-1973 öğretim yılını başlattık. İlkokul birinci ve ikinci sınıfları arkadaşımız bana bıraktı. Birkaç ay içinde birinci sınıflara ben Türkçeyi öğrettim. Onlar da bana Kürtçeyi… Aramızda o kadar sağlam ve güvenli bir bağ oluştu ki, ikinci yıl okula kız öğrenci kayıtları aldık. İki yıl görev yaptığım o köyde, kadın erkek fark etmez, gönlü zengin, vefakâr insanlar arasında benim adım Muallim-i Cur; Recep’in adı da Muallim-i Reş olarak bilindi ve söylendi. Şimdilik bu kadar… Her öğretim yılının başlangıcı benim için inançtır, azimdir, idealdir, heyecandır; ilim, irfan ve medeniyetimizin ihyası için atılan devasa bir adımdır.