10 Kasım, Türk milletinin hafızasında yalnızca bir kaybın tarihi değildir. Bu tarih, bağımsızlığımızın mimarı, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'e duyduğumuz derin sevginin, özlemin ve minnetin yeniden bütün ağırlığıyla hissedildiği gündür. Aradan geçen 88 yıl, onun milletimizin gönlündeki yerini değiştirmemiştir. Aksine, bıraktığı mirasın büyüklüğü ve Türk tarihindeki belirleyici rolü, her geçen nesille birlikte daha iyi anlaşılmayı bekleyen bir sorumluluk olarak varlığını sürdürmektedir.   Atatürk'e duyduğumuz sevgi, yalnızca tarihsel başarılarına duyulan hayranlıktan kaynaklanmaz. Bu sevginin temelinde, bir milletin en zor şartlarda bağımsızlığına kavuşmasını sağlayan iradeye, Cumhuriyet'le şekillenen geleceğimize ve Türk milletinin kendi kaderini tayin etme hakkına duyduğumuz bağlılık vardır. Onun hatırası karşısında hissettiğimiz minnet, bugün sahip olduğumuz bağımsızlığın hangi mücadelelerle kazanıldığını bilmenin doğal sonucudur.   Her 10 Kasım'da saatler 09.05'i gösterdiğinde yaşanan o derin sessizlik, milletimizin ortak hafızasında karşılığı bulunan bir saygının ifadesidir. Ancak bu saygının yalnızca anma törenleriyle sınırlı kalmaması, Atatürk'ün düşüncelerini ve kişiliğini anlama çabasıyla tamamlanması gerekir.   Çünkü Atatürk'ü anmak, ona duyduğumuz vefanın ifadesidir. Atatürk'ü anlamak ise bu vefanın düşünsel ve toplumsal karşılığıdır.   Mustafa Kemal Atatürk'ün tarihsel önemini yalnızca askerî başarılarıyla açıklamak, onun Türk milletine kazandırdığı dönüşümü eksik değerlendirmek olur. Millî Mücadele'nin ardından Cumhuriyet'in kurulması, egemenliğin millete ait olduğu yeni bir siyasal düzenin inşası anlamına gelmiştir. Bu dönüşüm, Türk milletinin bağımsızlığını yalnızca askerî alanda değil, siyasal ve kurumsal düzeyde de güvence altına alma iradesinin sonucudur.   Atatürk'ün milliyetçilik anlayışı da bu tarihsel bütünlük içerisinde değerlendirilmelidir. Onun Türk milletine duyduğu güven, millî egemenlik düşüncesiyle birleşmiş; bağımsızlık, çağdaşlaşma ve toplumsal ilerleme hedefleriyle güçlenmiştir.   Türk milliyetçiliğini yalnızca geçmişin zaferleriyle gurur duymak şeklinde değerlendirmek, bu anlayışın taşıdığı sorumluluğu göz ardı etmek olur. Millî kimliğe sahip çıkmak, aynı zamanda milletin geleceğini önemsemeyi, Cumhuriyet'in kazanımlarını korumayı ve toplumsal gelişmeye katkı sunmayı gerektirir.   Atatürk'ün Türk milletine bıraktığı mirasın büyüklüğü de burada ortaya çıkar. O, bağımsızlığı kazanmakla yetinmemiş, bu bağımsızlığın gelecek nesiller tarafından korunabileceği bir devlet ve toplum düzeni oluşturmayı hedeflemiştir.   Ancak Atatürk'ü bütün yönleriyle anlamak için onun devlet adamlığı ve düşünce dünyasının yanında insani özelliklerini de tanımak gerekir.   Çocuklara gösterdiği yakınlık, gençliğe duyduğu güven, doğaya verdiği önem ve hayvan sevgisi, onun kişiliğine ilişkin hatıralarda yer bulan özelliklerdir. Hayvanlarla kurduğu sevgi bağı da bu insani yönünün dikkat çekici örneklerinden biridir.   Bir devletin kuruluşuna öncülük etmiş, savaş meydanlarında büyük sorumluluklar üstlenmiş bir liderin canlılara karşı gösterdiği sevgi ve duyarlılık, onun kişiliğini yalnızca siyasi ve askerî kimliği üzerinden değerlendirmememiz gerektiğini hatırlatır.   Zira merhamet, insanın sahip olduğu güçten bağımsız bir erdem değildir. Aksine, gücün nasıl anlamlandırıldığını ve insanın yaşam karşısındaki tutumunu gösteren önemli bir değerdir.   Atatürk'ün hayatındaki bu incelikleri hatırlamak, onun kişiliğini daha kapsamlı biçimde değerlendirmemize imkân tanır. Bir liderin düşüncelerini benimsemek, yalnızca büyük hedeflerini ve tarihsel başarılarını değil, yaşamında önem verdiği insani değerleri de anlamayı gerektirir.   Bugün Atatürk'ün adını büyük bir saygıyla anarken, onun kişiliğinde yer bulan vicdanı, duyarlılığı ve canlılara gösterdiği sevgiyi de düşünmek gerekir. Çünkü bir insanın hatırasına gösterilen saygının anlamı, onun değerlerine ne ölçüde sahip çıkıldığıyla da ilgilidir.   Burada üzerinde durulması gereken temel mesele, anmak ile anlamak arasındaki farktır.   Atatürk'ün fotoğraflarını paylaşmak, sözlerini hatırlamak, anma törenlerine katılmak ve onun aziz hatırası önünde saygıyla eğilmek, millî hafızamızın önemli parçalarıdır. Ancak bunların düşünsel bir karşılık bulması, Atatürk'ün fikirlerini ve hedeflerini kavramakla mümkündür.   Onun akla ve bilime verdiği önemi benimsemeden, eğitime yüklediği anlamı kavramadan, millî egemenlik ilkesinin değerini bilmeden ve insan sevgisini göz ardı ederek Atatürk'ü bütünüyle anladığımızı söylemek mümkün değildir.   Atatürk'ü anlamak, onun düşüncelerini belirli günlerde hatırlanan sözlerden ibaret görmemektir. Cumhuriyet'in kuruluş felsefesini, Türk milletine duyduğu güveni ve gelecek nesillere yüklediği sorumluluğu doğru değerlendirebilmektir.   Cumhuriyet, yalnızca geçmişte kazanılmış bir başarı değil, korunması ve geliştirilmesi gereken tarihsel bir emanettir. Bu emanetin gerçek değeri, onu kuran iradenin anlaşılması ve gelecek kuşaklara aktarılmasıyla korunabilir.   10 Kasım'ın taşıdığı anlam da bu noktada derinleşmektedir.   Bugün yalnızca büyük bir liderin aramızdan ayrılışının yıl dönümünü yaşamıyoruz. Aynı zamanda Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini, Cumhuriyet'in kuruluşunu ve bu uğurda verilen fedakârlıkları yeniden hatırlıyoruz.   Bu toprakların bağımsızlığı için mücadele edenlerin azmi, Türk milletinin ortak tarihinin ve millî kimliğinin ayrılmaz bir parçasıdır. Atatürk'ün önderliğinde kazanılan bağımsızlık, bizlere yalnızca bir vatan değil, o vatanın geleceğine sahip çıkma sorumluluğu da bırakmıştır.   Bu nedenle Atatürk'e duyulan sevgi, yalnızca geçmişe yönelik bir bağlılık olarak kalmamalıdır. Onun düşüncelerini öğrenmek, Cumhuriyet'in değerlerini korumak, millî birliği önemsemek ve toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket etmek, bu sevginin anlamlı karşılıklarıdır.   Gazi Mustafa Kemal Atatürk'e duyduğum sevgi, saygı ve minnetin kelimelerle tam olarak ifade edilemeyecek kadar derin olduğunu düşünüyorum. Türk milletinin bağımsızlığına adanmış bir ömrün, Cumhuriyet'le taçlandırılmış büyük bir mücadelenin ve gelecek nesillere bırakılmış eşsiz bir mirasın karşısında hissedilen duygu, sıradan bir tarihsel hayranlığın çok ötesindedir.   Bugün bu topraklarda bağımsız bir millet olarak yaşayabilmenin, ay yıldızlı bayrağımızın altında Cumhuriyet'in kazanımlarıyla geleceğe bakabilmenin kıymetini biliyorsak, bunda Atatürk'ün ve Millî Mücadele kahramanlarımızın fedakârlıklarının payını da unutmamalıyız.   Ebediyete intikalinin 88. yıl dönümünde Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü, silah arkadaşlarını ve vatanımız uğruna canlarını feda eden aziz şehitlerimizi sonsuz rahmet, saygı, özlem ve minnetle anıyorum.   SON SÖZ SUDE'DEN: Atatürk'ü anmak, Türk milletinin tarihine ve kurucu liderine duyduğu vefanın en anlamlı ifadelerinden biridir. Ancak gerçek vefa, yalnızca hatırlamakla değil, anlamakla tamamlanır. Onun bağımsızlık anlayışını, Türk milletine duyduğu güveni, Cumhuriyet'e yüklediği anlamı, akla ve bilime verdiği değeri, insana, doğaya ve bütün canlılara gösterdiği sevgiyi bir bütün olarak kavrayabildiğimizde, hatırasına duyduğumuz saygı da gerçek karşılığını bulacaktır. Atatürk'ü kaybettiğimiz gün 10 Kasım'dır; fakat onu anlamaktan uzaklaştığımız her gün, bize bıraktığı mirastan da uzaklaşırız. Bu nedenle Atatürk'e duyduğumuz sevginin en güçlü ifadesi, yalnızca onun ardından özlem duymak değil, fikirlerini ve değerlerini yaşatmaktır. Aziz hatıran önünde saygı, rahmet ve sonsuz minnetle eğiliyorum Atam. Ruhun şad olsun. Ne mutlu Türk'üm diyene!