Bazı vedalar vardır; takvimlere bir gün olarak düşer ama insanın içinden hiç geçip gitmez. Her yıl 10 Kasım’da saat dokuzu beş geçe, yalnızca bir ülkenin meydanlarında değil, hafızasında da zaman durur. Sirenler çalar, başlar eğilir, hayat bir anlığına susar. O sessizliğin içinde hep aynı soru yankılanır: Bir insan, aradan bunca yıl geçmesine rağmen nasıl olur da milyonların yüreğinde bu kadar canlı kalır? Belki de çünkü bazı insanlar yalnızca yaşadıkları çağa değil, kendilerinden sonra gelecek zamanlara da seslenir. Mustafa Kemal Atatürk’ün ardından kalan, yalnızca bir tarih, bir hatıra ya da mermerlere kazınmış bir isim değildir. O, karanlığın içinden akla, umutsuzluğun içinden cesarete, esaretin içinden özgürlüğe yürümeyi göze alan bir iradenin izidir. Bir milletin kendi kaderine sahip çıkabileceğine duyulan inançtır. Atatürk’ü anmak, yalnızca geçmişe dönüp özlemle bakmak değildir. Onu anmak, bugünün aynasında kendimize bakabilmektir. Çünkü bir insanın büyüklüğü, ardından söylenen sözlerin çokluğuyla değil; bıraktığı düşüncenin hayatlarımızda ne kadar karşılık bulduğuyla anlaşılır. Bir çocuğun soru sorabilmesinde, bir gencin hayal kurabilmesinde, bir kadının kendi yolunu seçebilmesinde, bir insanın düşüncesini korkmadan ifade edebilmesinde geleceğe bırakılmış büyük bir emanetin izleri vardır. O emanetin adı akıldır. Bilimdir. Eğitimdir. Vicdandır. Birbirimize insan olduğumuz için değer verebilme ahlakıdır. Çünkü özgürlük, yalnızca zincirlerin kırılması değil; zihnin de önyargılardan, cehaletten ve korkudan kurtulmasıdır. Cumhuriyet fikri, bir yönetim biçiminin ötesinde, insanın kendi değerini bilmesi ve geleceğini kurma sorumluluğunu üstlenmesidir. Belki de bu yüzden 10 Kasım, yalnızca hüzün günü değildir. Elbette içimiz sızlar. Bir sesin, bir bakışın, bir varlığın artık aramızda olmadığını bilmek insanın yüreğine ağır gelir. Fakat gerçek sevgi, sevdiğini yalnızca kaybının acısıyla hatırlamak değildir. Onun uğruna emek verdiği değerleri yaşatmaya çalışmaktır. Bir okulda merak eden çocukların gözlerinde, bir laboratuvarda sabırla çalışan gençlerin ellerinde, bir kitap sayfasını çeviren insanın düşüncesinde o geleceğe dair umut yeniden filizlenir. Bir ülkenin yarını, yalnızca büyük sözlerle kurulmaz. Bazen bir öğretmenin sınıfta kurduğu adil cümlede, bir annenin çocuğuna aşıladığı özgüvende, bir gencin vazgeçmeden çalışmasında, bir insanın haksızlık karşısında sessiz kalmamasında kurulur. Yol göstermek, her adımı başkası adına atmak değil; insanlara kendi yollarını aydınlatacak ışığı bırakmaktır. Atatürk’ün eğitim ve akıl üzerine kurduğu gelecek düşüncesi de bize bu sorumluluğu hatırlatır. Bugün kendimize şu soruyu sormalıyız: Biz, bize bırakılan aydınlık fikrin neresindeyiz? Çocuklara daha iyi bir dünya bırakmak için ne yapıyoruz? Bilgiyi çoğaltıyor muyuz, yoksa ezberlerin arkasına mı saklanıyoruz? Birbirimizi dinliyor muyuz? Farklı düşüncelere saygı duyabiliyor muyuz? Çünkü bir ülkeyi ileri taşıyan şey, yalnızca yolları ve binaları değil; insanının düşünme biçimi, emeği, merhameti ve ortak geleceğe duyduğu sorumluluktur. Saat dokuzu beş geçe başımızı eğdiğimizde, aslında yalnızca geçmişin önünde saygıyla durmayalım. Bir an sonra yeniden doğrulalım. Çünkü anmak, hatırlamak kadar harekete geçmektir de. Gözyaşımızı umuda, özlemimizi emeğe, sevgimizi sorumluluğa dönüştürebildiğimiz ölçüde anlam kazanır. Atatürk, 10 Kasım 1938’de aramızdan ayrıldı. Fakat bir insanın bedeni zamana yenilirken düşüncesi, onu yaşatan insanların yüreğinde ve davranışlarında yaşamayı sürdürebilir. Onu gerçekten yaşatmak; adını tekrarlamaktan önce, aklın ışığını söndürmemek, bilime güvenmek, çocukların düşlerini korumak ve insan onurunu her şeyin üstünde tutmaktır. Bugün yine saat dokuzu beş geçe… Bir millet susacak. Ama o sessizliğin ardından hayat yeniden başlayacak. Dilerim her birimiz, o sessizliğe yalnızca bir dakikalık saygı değil, ömrümüz boyunca taşıyacağımız bir sorumluluk da bırakalım. Çünkü bazı saatler durur; fakat gösterdikleri yol, yürümeyi seçenler oldukça aydınlık kalır.